"Mijn werken vertellen geen politieke verhalen, ze documenteren eerder een politieke alertheid, een helderhorendheid voor bepaalde constellaties. Mijn films, elk voor zich, zijn alles bij elkaar genomen onbruikbaar in de zin van een standpunt of een theorie." - Thomas Harlan

"Ik ben de zoon van mijn ouders. Dat is een ramp. Het heeft mij bestemd", alsdus schrijver, dramaturg en filmmaker Thomas Harlan (1929-2010) in het interviewboek 'Hitler war meine Mitgift'. Harlan, opgegroeid in Nazi-Duitsland, deelde ooit een tafel met Adolf Hitler, aan de zijde van zijn eigen ouders, actrice Hilde Körber en filmmaker Veit Harlan, de regisseur van de beruchte antisemitsiche propagandafilm Jud Süß. Het is een erfenis die hij nooit van zich af heeft kunnen schudden: de onstelde zoon nam de schuld op zich van de berouwloze vader. Zijn hele leven lang bleef hij streven naar waarheid als gerechtigheid: hij bracht jarenlang door in de Poolse archieven, op zoek naar bewijzen van Duitse oorlogsmisdaden; hij sloot zich in Rome aan bij de radicaal linkse groepering "La Lotta Continua" en reisde in de jaren 1970 ononderbroken naar daar waar de geest van verzet en revolutie waaide. Het jaar 1975 bracht hij door in Portugal, waar zich in de nasleep van de Anjerrevolutie tal van verzetshaarden en landbezettingen ontplooiden. Harlan maakte er zijn eerste film, een documentaire over de occupatie van het landgoed Torre Bela, die volgens criticus Serge Daney een beeld gaf van "alle ideeën - gematerialiseerd, belichaamd - aan de basis van het politiek en theoretisch gauchisme van de voorgaande tien jaar." Zijn daaropvolgend filmproject onstond als reactie op de "Deutscher Herbst" van 1977. Met Wundkanal wou hij peilen naar het verband tussen de toenmalige gebeurtenissen in de Stammheim gevangenis, waar verschillende leden van de RAF in verdachte omstandigheden omkwamen, en de logica van de Nazi-terreur. De opnames van de film, waarin Nazi-kopstuk Alfred Filbert een amper gefictionaliseerde versie van zichzelf speelde, werden door Robert Kramer vastgelegd in de documentaire Notre Nazi. Het is een onthutsend portret van een filmmaker die zich, in een poging om af te rekenen met zijn verleden, beroept op de methodes van de vijand en zich zodoende ontpopt tot zijn eigen aartsvijand: een oude schuld wordt verruild voor een nieuwe.

Thomas Harlan, Wundkanal, DE/FR, 1984, video, 107’

Robert Kramer, Notre Nazi, DE/FR, 1984, video, 116’

“My film is perhaps another fiction: the story of a certain T., son of the greatest Nazi filmmaker, and himself a film director. All his life he has tried to undo his past. Today he is shooting a fiction film, he has given the main role to a Nazi war criminal who is more or less the same age. By this act T. releases a whole torrent of unforeseeable energy which sweeps the set and even more than the set.” - Robert Kramer

“Voor het eerst in de geschiedenis van cinema, schreef Louis Marcolles in le Monde (30 augustus 1984), werden twee films opgenomen tegen elkaar; de eerste als fictie, de tweede gericht op het ontmaskeren van de fictie; de eerste als mystificatie van zijn onderwerp (misdaad), de tweede ongenadig inzoomend op zijn manipulatiestrategieën. Toch werden beide films door dezelfde producent ondersteund, allebei gesitueerd in de rand van Parijs, met twee regisseurs die elkaar aanvullen: Thomas Harlan, de Duitser en Robert Kramer, de Amerikaan. Wundkanal van Thomas Harlan is een fictiefilm over een moordenaar. Notre Nazi van Robert Kramer vermoordt de fictie. Maar de Moordenaar is ook een moordenaar in het echte leven. Nooit eerder in de filmgeschiedenis werd een publiek op zo’n intieme manier geconfronteerd met een moordenaar zoals Alfred Filbert, kwam een publiek zo dicht op zijn huid en gezicht. Alfred Filbert – op het eerste gezicht de archetypische Duitse zachtaardige opa – behoorde immers tot de cirkel van negen mannen die in Hitler’s terreurstaat de Holocaust planden. In de film verschijnt hij tegelijk als acteur en als zichzelf, zijn eigen rol in de geschiedenis naspelend. In Wundkanal – een verstild oratorio van lange sequentieshots – ontvoeren en ondervragen vier terroristen een oorlogs- (en vredes)misdadiger, in een poging om hem tot zelfmoord te drijven. In Notre Nazi wordt de acteur die een rol in een fictiefilm speelt opnieuw een mens van vlees en bloed. De leden van de filmploeg worden geconfonteerd met hun lijden en medelijden terwijl ze onvoorstelbare momenten van geweld en wanhoop doormaken. Twee onafscheidelijke films – die elkaar voortdurend bestoken als een bekvechtend koppel – ‘Het Schandaal’, zoals Il Messagero kopte, ‘van het 1984 filmfestival van Venetië’.”

Tijdens het Courtisane festival 2012 zal Torre Bela van Thomas Harlan worden vertoond in combinatie met Linha Vermelha van José Filipe Costa.