Reeds vijftien jaar lang voert de Amerikaanse filmmaker David Gatten (US, 1971) een nauwgezet filmisch onderzoek naar de intersecties tussen tekst en beeld, representatie en abstractie, het emotionele en intellectuele. Met behulp van zowel traditionele onderzoeksmethodes als experimentele filmprocessen graaft hij diep in de annalen van private levens en publieke geschiedenissen, op zoek naar een cinematografische synthese van biografie, filosofie en poëzie. Zijn stille, handgemaakte en rigoureus gestructureerde films verraden een zekere invloed van avant-garde filmmakers zoals Stan Brakhage en Hollis Frampton, maar tegelijk spreekt uit zijn esthetische en thematische exploraties een sterk persoonlijke identiteit, die al even hard wordt gedreven door theoretische als spirituele bekommernissen. Het bulk van zijn oeuvre wordt gevormd door de reeks Secret History of the Dividing Line, gebaseerd op een verzameling geschriften uit de bibliotheek van de familie William Byrd uit het 18e eeuwse Virginia. De fraaie resultaten van die speurtocht zijn, naar eigen zeggen, “boekachtige films over brieven en bibliotheken en geliefden en geesten die gevuld zijn met woorden, waarvan je sommige kan lezen.” (David Gatten)
De vier eerste episodes van het 9-delige Secret History of the Dividing Line worden (voor het eerst in België) voorgesteld als onderdeel van het thematische programma ‘Vital Signs’ (zie p. 33). Binnen dit programma wordt ook Gatten’s debuutfilm, Hardwood Process (1996), vertoond. Zijn recente Journal & Remarks (2009) kan worden bewonderd in het competitieprograma.
ZO 21.03 14:00 - FILM-PLATEAU
Secret History of the Dividing Line:
A True Account in Nine Parts
ZO /SUN 21.03 14:00 - FILM-PLATEAU
Secret History of the Dividing Line
US, 2002, 16mm, b&w, silent, 20’
“Gepaarde teksten als duelerende geschiedenissen. Een reis, verbeeld en herinnerd. Het eerste deel van de Byrd cyclus. De film focust op twee teksten van William Byrd, een gepubliceerd en officieel, de andere geheim en privaat gecirculeerd. Een gescheurde tijdslijn vertelt de geschiedenis van de wereld. Uitvergrote, verkeerd uitgelijnde cementsplices nemen de plaats in van vroeg 18e eeuwse landschappen”. (DG)
The Great Art of Knowing
US, 2004, 16mm, b&w, silent, 37’
“Het vierde deel in de Byrd reeks. Deze film, gebaseerd op de gelijknamige publicatie van de 17e eeuwse jezuïtische priester Athanasius Kircher, is een poging tot een peripatetische verkenning van het empiricisme van de voorbij 500 jaar. Bijkomend bronmateriaal is onttrokken aan de papieren van Byrd, Leonardo da Vinci’s Codex over de Vlucht van Vogels, alsook de geschriften van David Hume en Jules-Etienne Marey.” (DG)
Moxon’s Mechanick Exercises, or, The Doctrine of Handy-Works Applied to the Art of Printing
US, 1999, 16mm, b&w, silent (18 fps), 26’
“Deze handgemaakte film, waarvan de beelden bijna volledig ontstaan zijn op basis van cellofaantape, is een meditatie op de ontwikkeling van de boekdrukkunst en zijn rol in de verspreiding van het Christendom in Europa, de relatie tussen woorden en beelden, de poëzie van vertaling, de dunne lijn tussen leesbaar en onleesbaar, en de passage van de ziel door de materiële wereld.” (DG)
The Enjoyment of Reading, Lost & Found
US, 2001, 16mm, b&w, silent (18 fps), 24’
“Een van dichtbij gadegeslagen kaars en een uitnodiging tot de dans. William Byrd raast door zijn boeken terwijl Evelyn zich stilletjes ophoudt aan het raam; de vrijwillige brandweerbrigade doorzoekt de asresten en Isaac Goldberg vertelt het zoals het is. Wie leest wat; wanneer; en waarom?” (DG)
Essential Influences, emotional
landscapes and memories of those
who came before us. Samengesteld door David Gatten
ZO 21.03 15:30 - FILM-PLATEAU
“Ik had alles over deze films gelezen voor ik er ook maar een had gezien. Tegen de tijd dat ik ze zag, hadden ze reeds een permanente plaats opgenomen in mijn verbeelding. En toen ik ze zag, begreep ik opnieuw wat het betekent om getuige te zijn van bewegende beelden: de beelden bewegen - maar brengen ook beweging teweeg. Hindle, Brakhage, Solomon, Fleming en Frampton: drie verschillende generaties van Amerikaanse avant-garde filmmakers, vijf heel uiteenlopende benaderingen van wat we Cinema noemen, maar allemaal films van filmmakers met een diep vertrouwen in het vermogen van beelden om ons te beroeren: esthetisch, emotioneel, intellectueel. Het werk van deze vijf kunstenaars hebben op een intense manier een impact gehad op mijn eigen notie van het bewegend beeld en mijn praktijk als filmmaker. Frampton en Hindle waren al van het toneel verdwenen voor ik wist wie ze waren, maar ik had het geluk dat ik zes jaar lang ideeën kon uitwisselen met Brakhage. Ik ging naar de graduate school om er te studeren bij Fleming en van haar te leren, net zoals zij had geleerd van Hindle. Solomon heb ik eerder bij toeval op school ontmoet, en na talloze jaren van langeafstandsstudie en begeleiding is hij een van mijn beste vrienden geworden, alsook een van mijn buren in Colorado. Dit programma van vijf films is voor mij - na vijftien jaar zelf films te hebben gemaakt - een manier om terug te kijken op de kunstenaars en werken die mijn visie hebben gevormd gedurende cruciale en formatieve jaren - en nog steeds eindeloos inspirerend zijn en mijn idee uitbreiden van wat mogelijk is in de kunst van het bewegend beeld.”
Billabong
Will Hindle, US, 1969, 16mm, colour, sound, 9’
“Het opmerkelijke aan het werk van Hindle is vooral het vermogen om een overweldigende emotionele impact te genereren, op basis van cinematografische technieken, eerder dan thematische inhoud. Hindle heeft een beklemmend talent om een spontane ongestileerde realiteit te transformeren tot onaardse poëtische visioenen, zoals in Billabong, een woordloze impressionistische ‘documentaire” over een jongenskamp.” (Gene Youngblood)
Creation
Stan Brakhage, US, 1979, 16mm, colour, silent, 17’
“... bijna zoals de Aarde zelf - de groene ijsbedekte rotsen, het snijdende gevoel, het drukkende gevoel van de gletsjers. Terwijl ik aan het kijken was, dacht ik de hele tijd dat je een meester van het Noorden was. Het Arctische landschap - de donkere rode bloemen in het schemerlicht, het donkerblauwe licht, de grote bomen met de voorbijtrekkende mist, en Jane die kijkt... het ijs, het water, het mos, het gouden licht. Een visuele symfonie.” (Hollis Melton)
The Snowman
Phil Solomon, US, 1995, 16mm, colour, sound, 8’
“Een meditatie op geheugen, begraving en verval... een uitgesteld gebed voor mijn vader”. “Het is het 19e eeuwse ‘weefsel van leugens’ dat Solomon openrijt: zijn visuele, biologische schoonheid, is een aanmoediging om deze transformatieve muls, deze esthetische compost, te omhelzen, en alle komma’s ‘,’, van aarzeling op te geven - om zelfs het lijden te aanvaarden (zoals het gros van het dierenrijk stoïcijns doet) en te zwelgen in het “vuur van water” (zoals Robert Kelly het stelt) dat we allemaal zijn...” (Stan Brakhage)
Left-Handed Memories
Michele Fleming, US, 1989, 16mm, colour, sound, 15’
“Zoals elk waardevol kunstwerk kan deze film op verschillende manieren gelezen worden. Beelden van frames en materialen komen telkens opnieuw terug. Pagina’s van een woordenboek bladeren voorbij, en het is hier dat de kijker een referentie naar Will Hindle kan opmerken. Woorden vormen echo’s van zijn filmtitels, zoals Billabong, Chinese Firedrill etc. Een vrouwelijk naakt in zachte focus - net een foto van Edward Weston - wordt steeds meer bekrast terwijl de film loopt; een memento mori van het plastische materiaal zelf. Er is veel schoonheid, lijkt de film ons te willen vertellen, en veel zal worden vergeten.” (Tom Whiteside)
Gloria!
Hollis Frampton, US, 1979, 16mm, colour, sound, 9’
“In Gloria! plaatst Frampton 19e eeuwse bekommernissen naast hedendaagse vormen, door het koppelen van een voorbeeld van vroege cinema met een videografische vertoning van tekstueel materiaal. Beide formele componenten (de film en de tekst) hebben op hun beurt een relatie met een figuur uit de 19e eeuw - Frampton’s grootmoeder - en een uit de 20ste eeuw - haar kleinzoon (Frampton zelf). In een poging om hun relatie te hervatten, wordt Gloria! een eerder komisch, vaak pakkende meditatie op dood, geheugen en de kracht van beeld, muziek en tekst om het verleden te doen herrijzen.” (Bruce Jenkins)