FILM

Die Judengasse / The Jewish Lane
Peter Nestler, 1988, DE, 16mm, 44'

De ontdekking van overblijfselen van Die Judengasse in Frankfurt motiveerden Peter Nestler om de geschiedenis van de Joden in de stad te reconstrueren. Tijdens 800 jaar Joodse geschiedenis in Frankfurt waren er drie gemeenschappen. De eerste twee werden het slachtoffer van pogroms in de 13e en 14e eeuw. De derde doorstond verschillende eeuwen en werd het spirituele centrum voor Joden wereldwijd. De Joodse Steeg — het getto van de stad — was de werkplaats van talloze rabbi’s en godsdienstfilosofen die vandaag nog steeds worden gevierd. Veel bekende bankiers, zoals de Oppenheimers en de Rothschilds, kwamen er vandaan. Maar het was ook een gevangenis, onverdragelijk in zijn sombere engheid, de verstrengeling van huizen, gevels, aanbouwingen, de omgevende gettomuur, de rioolstank. Het getto werd niet voor niks de ‘hel’ genoemd door de lokale bevolking. Tijdens de moeizame Joodse emancipatie in de eerste helft van de 19e eeuw werd de steeg tegelijk een toeristische attractie en een schandvlek voor de stad. Die Judengasse werd uiteindelijk afgebroken in de periode tussen 1870 en 1890. Ondanks de moorddadige periode van het Duits fascisme, het antisemitisme en de Holocaust zijn nog steeds veel historische sporen van de Joden van Frankfurt terug te vinden. De film van Nestler traceert deze geschiedenis van de middeleeuwen tot het heden. Die Judengasse eindigt niet met het neerhalen van de gebouwen. Een belangrijk, schokkend hoofdstuk behandelt de neergang van de derde gemeenschap die in 1932 nog 30.000 leden telde.