Transklasse zijn is bestaan in een tussenruimte: tussen voorkeuren, culturen, wereldbeelden en levenswijzen. Het betekent je afkomst verlaten — uit keuze of uit noodzaak — door sociaal, economisch of cultureel kapitaal te verwerven. Deze mobiliteit gaat echter vaak gepaard met ontworteling. Bovendien kom je nooit volledig thuis in de klasse waarheen je beweegt. Het is een onvolmaakte klim. De geïnternaliseerde effecten van vroege klassevorming blijven je ervaringen vormgeven en onderscheiden de transklasse op die manier van zij die geboren zijn in de wereld waarin ze later ook terechtkomen.

The World I Left Will Not Leave Me verzamelt werken van filmmakers met een arbeidersklasse-achtergrond. Ze navigeren deze tussenruimte, en reiken terug over de kloof die is ontstaan tussen hun huidige sociale positie en die van hun afkomst. De films verkennen hun geschiedenis vanuit verschillende perspectieven, en nemen diverse vormen aan — van fictie tot essay en documentaire — waarmee ze de veelstemmigheid van klasse-ervaringen weerspiegelen. Samen illustreren ze wat er gebeurt wanneer mensen die economisch, sociaal en cultureel buitengesloten worden uit de kunstwereld, de middelen grijpen om hun eigen ervaringen te vertellen en hun eigen gemeenschappen te representeren. Het programma brengt films samen uit uiteenlopende geografische contexten — van Libanon tot Canada, van Spanje tot Zweden — gemaakt door filmmakers uit diverse raciale, gender- en seksuele contexten. Het benadert klasse intersectioneel, rekening houdend met zowel verschillen als gedeelde omstandigheden, en toont daarmee de complexiteit van arbeidersklasse-ervaringen.

Er schuilt een centrale onzekerheid in de titel van het programma. “The world that will not leave” kan gelezen worden als een soort spookbeeld: het onvermogen te ontsnappen aan waar je vandaan komt, getekend door schaamte, verplichtingen en een voortdurend weglopen. Je kan het ook lezen als een vasthouden aan de herinnering van je afkomst, terwijl je tussen sociale klassen beweegt. Als een intentie om die vroege ervaringen het toekomstige werk vorm te laten geven. En — zoals Annie Ernaux in haar vroege dagboeken schrijft — om “te schrijven om mijn volk te wreken”. De geselecteerde films dragen deze spanningen en ambiguïteiten in zich en onthullen de vele manieren om je tot je eigen afkomst te verhouden, zonder je ervaringen af te vlakken. Ze tonen welke esthetische en poëtische vormen kunnen ontstaan bij wie historisch gezien buitengesloten werd uit de culturele wereld. Ze proberen de ervaring van de werkende klasse niet te herleiden tot één enkel verhaal. In plaats daarvan brengen ze nuance aan in een vaak al te simplistisch discours over klasse en artistieke productie — een vereenvoudiging die in essentie de structurele vragen verdoezelt over wie toegang heeft tot het beleven en creëren van cultuur.

Dit programma vormt het openingsevenement van het onderzoeksproject Mis-Shapes: Class and Moving-Image Production. Aansluitend hierbij is The World I Left Will Not Leave Me een discursieve interventie in de onderontwikkelde en ontoereikende verhalen rond klasserealiteiten binnen creatieve sectoren. Het zet een stap richting het transformeren van het vervreemde ‘ik’ van de tussenruimte naar een collectief ‘wij’ , door de ervaringen te verzamelen van kunstenaars en filmmakers die uit arbeidersklasse-achtergronden komen.

Curated by Kristofer Woods
In the context of the research project Mis-Shapes: Class and Moving-Image Production (KASK & Conservatory / School of Arts Gent)

Thank you to all of the filmmakers and distributors, Anouk de Clercq, Eirini Fountedaki, Nicolas Helm-Grovas, Amélie Laveran, Mohanad Yaqubi and the Archival Sensations research cluster